Czym jest mobbing?

Nawet jeśli słyszeliśmy już o zjawisku mobbingowania pracowników, nie zawsze do końca rozumiemy, na czym ono polega. Mobbing w języku angielskim oznacza „szykanowanie” i dokładnie do takich zachowań określenie to stosowane jest w życiu zawodowym. Polski Kodeks Pracy pod pojęciem mobbingu rozumie każde długotrwałe zachowanie, które powoduje zastraszanie i poniżanie pracownika. Według prawa, obowiązkiem pracodawcy jest zapobieganie takim sytuacjom, a w przypadku złamania tych przepisów przewidziane jest postępowanie sądowe.

Kiedy możemy powiedzieć, że stosunki między pracownikami kwalifikują się jako mobbing? Mobbingujący stosują kilka taktyk: upokarzanie, zastraszanie, pomniejszanie kompetencji, utrudnianie wykonywania obowiązków albo izolowanie pracownika od reszty zespołu. Gdy zachowania te powtarzają się przez dłuższy czas i jakakolwiek interwencja nie przynosi poprawy, mamy do czynienia z mobbingiem. Osoba mobbująca może zajmować wyższe lub niższe stanowisko albo być na tym samym poziomie co pracownik przez nią prześladowany. Pierwszy przypadek nazywany jest mobbingiem prostym, drugi zaś mobbingiem ukośnym.

Mobbing nie kończy się na samym uprzykrzaniu pracy. Mobbowany pracownik może zostać w efekcie zwolniony, zmuszany do częstych nadgodzin, jego praca będzie przedstawiona jako dzieło kogoś innego, a sam pracownik stanie się ofiarą nieprawdziwych oskarżeń albo krytyki. Czasami szef może w ten sposób zastraszać cały zespół, najczęściej jednak mobbing kierowany jest w stronę pojedynczych osób. Najbardziej sprzyjające warunki do mobbingowania pracowników pojawiają się w momencie kryzysu na rynku pracy; każdy boi się utraty zatrudnienia, a takim wystraszonym pracownikiem dużo łatwiej manipulować.

Raczej nie da się kogoś mobbingować „przez przypadek”, zatem większość takich spraw rozstrzyga się na korzyść poszkodowanego pracownika. W Polsce dość rzadko pracownicy decydują się na złożenie skargi, przeważnie dlatego, że boją się kłopotów ze znalezieniem nowej pracy albo po prostu nie wiedzą, że mają prawo do obrony przed takimi zachowaniami. Rozmiary mobbingu w naszym kraju są też stosunkowo słabo zbadane. Co więc może zrobić szykanowany pracownik? Przede wszystkim, nie może się poddać, bo właśnie bierna postawa sprzyja rozwojowi mobbingu. O pomoc prawną i psychologiczną najlepiej będzie zwrócić się do organizacji walczącej z mobbingiem.